EkmekLab · Bilim odasıLevha 21 · Fırın

Levha 21

İçi pişerken

Hamur nasıl ekmek içine dönüşür?

Hamur ekmek içine dönüşürken üç olay birlikte işler; bu anlatı nişasta jelleşmesi ile protein denatürasyonuna odaklanır.1

protein denatürasyonu ve nişasta jelleşmesi, derlemeye göre2
60–85°C
proteinlerin birbirine bağlanmaya başladığı hamur sıcaklığı3
77°C
pişirme sonunda çekirdek; iyi şekillenmiş somunlar, tek deneme4
98°C

Adım adım

  1. Hamur ekmek içine dönüşürken üç olay birlikte işler: nişasta jelleşir, protein denatüre olur, karbondioksit ve su buharı ısıyla genleşir.1
  2. Jelleşme, nişasta yapısında geri dönüşsüz değişikliklerdir: taneler şişer ve amiloz taneden dışarı sızar.5
  3. Yaklaşık 50 °C'de proteinler denatüre olur; yaklaşık 60 °C'de nişasta şişer.6
  4. Gluten, su için yarışıp nişasta tanelerini çevrelediği için jelleşmenin başlangıcını geciktirir.7 Pişen ekmekte gluten ve nemlenmiş nişasta ürüne yarı sert bir yapı verir.8
  5. Isıtılan nişasta taneleri şişer ve düzenli yapıları düzensizleşir.5

I.

Isıyla açılan proteinler

Denatürasyon, ısının proteini açmasıdır; bu açılma su sevmeyen kalıntıları ortaya çıkarır.9 Disülfit bağı, glutenin alt birimlerini birbirine bağlayan bir bağdır.10 Isıtmada gluten proteinleri denatüre olur ve disülfit bağlarıyla proteinler arasında çapraz bağlar kurulur.11

II.

Nişasta şişer, sonra jelleşir

Nişasta, doğrusal ya da az dallanmış amiloz ile yüksek oranda dallanmış amilopektinden oluşur.12 Buğday unu ağırlıkça başlıca %70–⁠75 nişasta içerir.13 Pişirmede jelleşme, doğal amilopektinin düzenli yapılı kristallerinin erimesidir.14 Erimenin ardından amilopektin düzensiz hale geçer.14 Polarize ışıkta parlama, yani çift kırılma, jelleşmede kaybolur.5

Mayasız standart buğday hamurunda viskozite, yani kıvam, yaklaşık 45 °C'de artmaya başlar ve yaklaşık 70 °C'de en yüksek noktasına çıkar.15 Derlemeye göre protein denatürasyonu ve nişasta jelleşmesi genellikle 60–⁠85 °C arasında olur.2 Bu değerler farklı hamur ve ölçümlerden gelir; her biri kendi koşulunda verilmiştir.15 Bir sıcaklık taramasında, hamurun mekanik özellikleri ölçülerek, su oranı arttıkça jelleşmenin daha düşük sıcaklıkta görüldüğü bulundu.16

Şek. 21.1Isınan hamurda sıra
Kıvam artmaya başlar≈ 45 °C
Proteinler denatüre olur≈ 50 °C
Nişasta şişer≈ 60 °C
Kıvam en yüksekte≈ 70 °C
Proteinler bağlanmaya başlar77 °C
Denatürasyon ve jelleşme, genel60–85 °C
Çekirdek, pişirme sonu98 °C

derlemeden2,15,6,3,4

III.

Gluten ve protein, yapıyı kurar

Gluten ağı, su almış gluten proteinlerinin kesintisiz bir ağıdır ve hamurun iskeletini oluşturur.17 Gluten, polimerler arasında su için yarışır ve nişasta tanelerini bariyer gibi çevreleyerek jelleşmenin başlangıcını geciktirir.7 Isıtmada gluten ağıyla bağlantılı nişasta jelleşir; bu iki bileşen birlikte ürüne yarı sert bir yapı verir.8

Sc1 referans suşuyla yapılan pişirmede, SDS ile özütlenebilir protein 12’nci dakikadan sonra düşmeye başlar; bu düşüş 77 °C hamur sıcaklığına karşılık gelir.3 Özütlenebilir protein, başlangıçtaki %92,4'ten 24’üncü dakikada %43,6'ya iner; bu düşüş proteinlerin birbirine bağlanmaya başladığı andır.3 Literatürde, pişirmede karbondioksit (CO2) salımındaki iki aşamanın kesiştiği nokta, köpük benzeri hamurun sünger benzeri ekmek yapısına dönüştüğü an olarak tanımlanır.18

Şek. 21.2SDS ile özütlenebilir protein
Özütlenebilir protein%92,4 → %43,6

Sc1 referans suşuyla pişirme; düşüş 12. dakikadan sonra başlar. tek çalışma3

IV.

Sıcaklık ne kadar yükselirse

Yüksek sıcaklıkta nişasta daha erken jelleşir; kabuğun mekanik direnci artar ve ekmek yapısının genişlemesi zorlaşır.19 Tek bir küçük kalıp ekmeği denemesinde, yazarlara göre merkez 220 °C'de mayanın etkisizleştiği sıcaklığa hızla ulaşır; bu yüzden yeni küçük gözenekler açılmaz.20 Nişasta da çok hızlı jelleştiği için var olan gözenekler genişleyemez.20 Tek bir tost ekmeği denemesinde pişirme sonunda 98 °C çekirdek sıcaklığı, iyi şekillenmiş somunlar sağlamıştır.4 Süt ve asit peynir altı suyu ile hazırlanan hamur sisteminde, maksimum jelleşme sıcaklığı ile ekmek içi sertliği arasında r = 0,64 bulundu.21 Bu bir korelasyondur; genel bir kural değildir ve nedensellik göstermez.21

Yüzleşme

Yaygın bir inanç ve ölçümlerin söyledikleri · bütün inançlar: Efsane dosyası

Yaygın inanç

Nişasta jelleşmesi tek bir sıcaklıkta başlar.

Ölçümler

Derlemeye göre genel aralık 60–⁠85 °C'dir.2 Mayasız standart buğday hamurunda ilk viskozite artışı yaklaşık 45 °C'de başlar.15 Su oranı arttığında jelleşme daha düşük sıcaklıkta görülmüştür.16

Neden, sonuç

Kaldıraç
Sıcaklık
Mekanizma
Yüksek sıcaklık nişastanın jelleşmesini daha erkene çeker.
Sonuç
Kabuğun mekanik direnci artar ve ekmek yapısının genişlemesi zorlaşır.19
Kaldıraç
Gluten ağı
Mekanizma
Gluten su için yarışır ve nişasta tanelerini bariyer gibi çevreler.
Sonuç
Nişastanın jelleşmesi geç başlar.7
Kaldıraç
Su oranı
Mekanizma
Su oranı arttıkça gluten ve nişasta daha düşük sıcaklıklarda değişir.
Sonuç
Jelleşme daha düşük sıcaklıkta görülür.16
Kaldıraç
Protein ve nişasta
Mekanizma
Proteinler yaklaşık 50 °C'de denatüre olur, nişasta yaklaşık 60 °C'de şişer.
Sonuç
İki değişim farklı sıcaklıklarda başlar.6
Kaldıraç
Disülfit bağları
Mekanizma
Isıtılan gluten proteinleri disülfit bağlarıyla birbirine çapraz bağlanır.
Sonuç
Gluten ağının yapısı pişirme sırasında değişir.11,22

Kaynakların ayrıldığı yerler

  • Nişasta jelleşmesi hangi sıcaklıkta başlar?6,2,15,23,16
  • Protein polimerleşmesi hangi sıcaklıkta başlar?3,24,25,26

Bu anın canlıları ve molekülleri

Föy · Yapı

Nişasta

Birçok bitkide en önemli depo polisakkarit olan nişasta, yarı kristal granüller halinde bulunur27

Föyün tamamı
Nedir
Doğal nişasta genellikle, α-(1,4) bağlarıyla bağlanmış doğrusal veya az dallanmış amiloz ile hem α-(1,4) hem de α-(1,6) bağları içeren yüksek oranda dallanmış amilopektinden oluşur12
Buğday ununun yaklaşık %70–⁠80'ini oluşturan nişasta granülleri A (23–⁠28 µm), B (9–⁠11 µm) ve C (2–⁠3 µm) olmak üzere üç tipe ayrılır28
Buğday unu ortalama %14 su ve %70–⁠75 nişasta içerir, bu nişastanın %72–⁠75'i amilopektin, %25–⁠28'i amilozdur29
Hamurda ne olur
Nişasta su emer, viskozitesine katkıda bulunduğu hamurun gaz tutucu gluten ağına entegre olur ve enzimatik hidroliz sonrasında maya fermantasyonu için birincil enerji kaynağı olarak hizmet eder30
Ekmeğe etkisi
Nişasta ekmek içi yapısının ana belirleyicisidir ve amilopektin retrogradasyonu ekmeğin bayatlamasının başlıca nedenidir31

Föy · Yapı

Gluten ağı

Buğday hamurunun iskeletidir: su almış gluten proteinlerinin kesintisiz ağı, nişasta taneleri ve öteki un bileşenlerini bir arada tutar17

Föyün tamamı
Nedir
Alkolde çözünen gliadinler ve çözünmeyen gluteninler gluten olarak adlandırılan depo proteinleridir32
Gluten proteinleri polimerik gluteninleri ve monomerik gliadinleri kapsayarak toplam tane proteinlerinin %85'ini oluşturur33
Bu proteinler yüksek oranda glutamin (%35), glisin (%20) ve prolin (%10) içerir34
Ne yapar
Gluteninler hamurun kuvvet ve elastikliğine, gliadinler ise uzayabilirliğine katkıda bulunur35
Glutenin alt birimleri arasındaki kovalent disülfit bağları ve kovalent olmayan bağlar glutenin makropolimerini oluşturur, hamurun kesintisizliği ve elastikliği bu yapıdan gelir36
Hamurda ne olur
Gluten ağı hamurun viskoelastik özelliklerini büyük ölçüde belirler, hamur hidrasyonuna, gaz tutulmasına ve hava hücrelerinin kararlı kalmasına katkı sağlar37
Yoğurma sırasında oluşan ağın kararlılığı ise kovalent disülfit bağlarının yanı sıra hidrojen bağları, iyonik bağlar ve hidrofobik bağlar gibi kovalent olmayan etkileşimlere dayanır38
Hangi koşulda
Gliadin/glutenin oranı geleneksel modern buğdayda 2,6 iken siyezde 9,0, gernikte 5,2 ve spelt'te 3,5 olarak bildirilmiştir39
Ekmeğe etkisi
İyi kurulmamış bir gluten ağı mayalanma gazını tutamayabilir ve ekmek hacmi düşük kalır40
Hem gliadin hem glutenin miktarı ekmeğin özgül hacmiyle pozitif ilişkilidir, glutenininki daha belirgindir41

Notlar ve kaynaklar

  1. 1tek çalışmaBread baking: Technological considerations based on process modelling and simulation · 2010 · doiStudy on Moisture Phase Changes in Bread Baking Using a Coupling Model · Foods, 2025 · doi
  2. 2derlemedenPorous Crumb Structure of Leavened Baked Products · International Journal of Food Science, 2018 · doiYeast strains with varying oven rise performance show distinct effects on dough gas cell stability and bread crumb structure · Food Chemistry: X, 2026 · doi
  3. 3tek çalışmaYeast strains with varying oven rise performance show distinct effects on dough gas cell stability and bread crumb structure · Food Chemistry: X, 2026 · doi
  4. 4tek çalışmaImpact of selected baking and vacuum cooling parameters on the quality of toast bread · Journal of Food Science and Technology, 2021 · doi
  5. 5derlemedenEffects of non-starch polysaccharide on starch gelatinization and digestibility: a review · 2023 · doiEffect of protein–starch interactions on starch retrogradation and implications for food product quality · 2023 · doiWheat starch structure–function relationship in breadmaking: A review · Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 2023 · doi
  6. 6derlemedenThe Staling and Texture of Bread Made Using the Yudane Dough Method · Food Science and Technology Research, 2014 · doi
  7. 7derlemedenWheat starch structure–function relationship in breadmaking: A review · Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 2023 · doi
  8. 8derlemedenPorous Crumb Structure of Leavened Baked Products · International Journal of Food Science, 2018 · doi
  9. 9derlemedenChemistry of wheat gluten proteins: Qualitative composition · Cereal Chemistry, 2022 · doiEffect of protein–starch interactions on starch retrogradation and implications for food product quality · 2023 · doi
  10. 10tek çalışmaScreening of Antifungal Lactic Acid Bacteria and Their Impact on the Quality and Shelf Life of Rye Bran Sourdough Bread · Foods, 2025 · doi
  11. 11derlemedenPorous Crumb Structure of Leavened Baked Products · International Journal of Food Science, 2018 · doiChemistry of wheat gluten proteins: Qualitative composition · Cereal Chemistry, 2022 · doiYeast strains with varying oven rise performance show distinct effects on dough gas cell stability and bread crumb structure · Food Chemistry: X, 2026 · doi
  12. 12tek çalışmaA review of milling damaged starch: Generation, measurement, functionality and its effect on starch-based food systems · 2020 · doiThe Properties of Damaged Starch Granules: The Relationship Between Granule Structure and Water–Starch Polymer Interactions · Foods, 2024 · doiMetabolism of Oligosaccharides and Starch in Lactobacilli: A Review · Frontiers in Microbiology, 2012 · doi
  13. 13derlemedenAmylases and bread firming – an integrated view · Journal of Cereal Science, 2009 · doiSourdough production: fermentation strategies, microbial ecology, and use of non-flour ingredients · Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2021 · doi
  14. 14tek çalışmaImpact of Storing Condition on Staling and Microbial Spoilage Behavior of Bread and Their Contribution to Prevent Food Waste · Foods, 2021 · doi
  15. 15tek çalışmaStrain-dependent assessment of dough’s polymer structure and functionality during the baking process · PLOS ONE, 2023 · doi
  16. 16tek çalışmaA Systematic Comparison of the Intrinsic Properties of Wheat and Oat Bran Fractions and Their Effects on Dough and Bread Properties: Elucidation of Chemical Mechanisms, Water Binding, and Steric Hindrance · Foods, 2021 · doi
  17. 17derlemedenImpact of acetic acid, lactic acid, and succinic acid on protein secondary structure and water-binding capacity of bread dough in the context of sourdough-type breadmaking · 2025 · doiRelationship of gliadin and glutenin proteins with dough rheology, flour pasting and bread making performance of wheat varieties · 2012 · doiMicrobial Ecology and Process Technology of Sourdough Fermentation · Advances in Applied Microbiology, 2017 · doiEffect of sodium chloride on gluten network formation, dough microstructure and rheology in relation to breadmaking · Journal of Cereal Science, 2013 · doiImpact of Starter Culture on Biochemical Properties of Sourdough Bread Related to Composition and Macronutrient Digestibility · 2023 · doiCereal seed storage proteins: structures, properties and role in grain utilization · Journal of Experimental Botany, 2002 · doiWheat · Journal of Experimental Botany, 2009 · doiEstimation of the baking quality of wheat flours based on rheological parameters of the mixolab curve · Czech Journal of Food Sciences, 2011 · doiStrain-dependent assessment of dough’s polymer structure and functionality during the baking process · PLOS ONE, 2023 · doi
  18. 18derlemedenKluyveromyces marxianus: a promising alternative to baker's yeast Saccharomyces cerevisiae for enhanced oven rise performance during bread baking · Current Research in Food Science, 2026 · doi
  19. 19derlemedenKinetics of bread physical properties in baking depending on actual finely controlled temperature · Food Control, 2022 · doi
  20. 20tek çalışmaKinetics of bread physical properties in baking depending on actual finely controlled temperature · Food Control, 2022 · doi
  21. 21tek çalışmaImpact of Dairy Ingredients on Wheat Flour Dough Rheology and Bread Properties · Foods, 2020 · doi
  22. 22derlemedenEffect of Microwave Treatment on Protease Activity, Dough Properties and Protein Quality in Sprouted Wheat · Foods, 2024 · doi
  23. 23derlemedenInvestigating the impact of α-amylase, α-glucosidase and glucoamylase action on yeast-mediated bread dough fermentation and bread sugar levels · Journal of Cereal Science, 2017 · doi
  24. 24derlemedenStrain-dependent assessment of dough’s polymer structure and functionality during the baking process · PLOS ONE, 2023 · doi
  25. 25tek çalışmaStrain-dependent assessment of dough’s polymer structure and functionality during the baking process · PLOS ONE, 2023 · doi
  26. 26tek çalışmaStrain-dependent assessment of dough’s polymer structure and functionality during the baking process · PLOS ONE, 2023 · doi
  27. 27tek çalışmaWheat flour constituents: how they impact bread quality, and how to impact their functionality · Trends in Food Science & Technology, 2005 · doi
  28. 28tek çalışmaInfluence of gluten and starch granules interactions on dough mixing properties in wheat (Triticum aestivum L.) · 2020 · doi
  29. 29derlemedenMicrobial Ecology and Process Technology of Sourdough Fermentation · Advances in Applied Microbiology, 2017 · doi
  30. 30tek çalışmaSourdough production: fermentation strategies, microbial ecology, and use of non-flour ingredients · Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2021 · doiWheat starch structure–function relationship in breadmaking: A review · Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 2023 · doiStarch granules and their size distribution in wheat: Biosynthesis, physicochemical properties and their effect on flour-based food systems · Computational and Structural Biotechnology Journal, 2023 · doi
  31. 31tek çalışmaEnzymatic and bacterial conversions during sourdough fermentation · Food Microbiology, 2014 · doiImpact of Rye Malt with Various Diastatic Activity on Wholegrain Rye Flour Rheology and Sugar Formation in Scalding and Fermentation Processes · Foods, 2024 · doiAssessment of the Suitability of Flour Obtained from Mountain Rye Grain Milling and the Method of Dough Fermentation for the Production of Rye Bread · Foods, 2024 · doi
  32. 32derlemedenProteomic Characterization of Wheat Protein Fractions Taken at Different Baking Conditions · Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2023 · doiProtein Composition and Baking Quality of Wheat Flour as Affected by Split Nitrogen Application · Frontiers in Plant Science, 2019 · doi
  33. 33tek çalışmaDifferences in Processing Quality Traits, Protein Content and Composition between Spelt and Bread Wheat Genotypes Grown under Conventional and Organic Production · Foods, 2021 · doi
  34. 34tek çalışmaEffects of Physical and Chemical Factors on the Structure of Gluten, Gliadins and Glutenins as Studied with Spectroscopic Methods · Molecules, 2021 · doi
  35. 35derlemedenDifferences in Processing Quality Traits, Protein Content and Composition between Spelt and Bread Wheat Genotypes Grown under Conventional and Organic Production · Foods, 2021 · doi
  36. 36derlemedenImpact of acetic acid, lactic acid, and succinic acid on protein secondary structure and water-binding capacity of bread dough in the context of sourdough-type breadmaking · 2025 · doiHow to impact gluten protein network formation during wheat flour dough making · 2019 · doiWhat do we really understand about wheat gluten structure and functionality? · Journal of Cereal Science, 2024 · doiWheat glutenin subunits and dough elasticity: findings of the EUROWHEAT project · 2000 · doiCereal seed storage proteins: structures, properties and role in grain utilization · Journal of Experimental Botany, 2002 · doiWheat · Journal of Experimental Botany, 2009 · doiThe structure and properties of gluten: an elastic protein from wheat grain · Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 2002 · doi
  37. 37tek çalışmaRheology of wheat flour dough at mixing · 2022 · doiEnzymatic and bacterial conversions during sourdough fermentation · Food Microbiology, 2014 · doiThe time-dependent rheology of fermenting wheat flour dough: effects of salt and sugar · Rheologica Acta, 2018 · doiSelection of Wheat Miller’s Bran Based on the Sub-aleurone Protein Content Allows Increase of the Quality of Bran-Enriched Bread · Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2024 · doiEffect of straight dough X pre-fermented dough method on composite wheat breads characteristics · Food Science and Technology, 2022 · doiImpact of Exopolysaccharides from Fructilactobacillus sanfranciscensis Ls5 on the Quality of Mantou: A Comparative Study of Fermentation Conditions · Foods, 2024 · doiDistinct Characteristics of Rye and Wheat Breads Impact on Their in Vitro Gastric Disintegration and in Vivo Glucose and Insulin Responses · Foods, 2016 · doiIntrinsic wheat lipid composition effects the interfacial and foaming properties of dough liquor · Food Hydrocolloids, 2018 · doi
  38. 38derlemedenChemistry of wheat gluten proteins: Qualitative composition · Cereal Chemistry, 2022 · doiStudy of structural changes of gluten proteins during bread dough mixing by Raman spectroscopy · 2021 · doiHow to impact gluten protein network formation during wheat flour dough making · 2019 · doiThermo-mechanical processing of plant proteins using shear cell and high-moisture extrusion cooking · Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2021 · doiEffect of Microwave Treatment on Protease Activity, Dough Properties and Protein Quality in Sprouted Wheat · Foods, 2024 · doiEffect of Wholewheat Flour Particle Shape Obtained by Different Milling Processes on Physicochemical Characteristics and Quality of Bread · Food Technology and Biotechnology, 2020 · doi
  39. 39derlemedenEvaluating the breadmaking potential of wholemeal flours from einkorn, emmer, and spelt grown in the Canadian prairies · Cereal Chemistry, 2025 · doi
  40. 40derlemedenRelationship of gliadin and glutenin proteins with dough rheology, flour pasting and bread making performance of wheat varieties · 2012 · doiPorous Crumb Structure of Leavened Baked Products · International Journal of Food Science, 2018 · doiWheat Fusarium Protease Specificity and Effect on Dough Properties · Foods, 2021 · doi
  41. 41tek çalışmaRelationship of gliadin and glutenin proteins with dough rheology, flour pasting and bread making performance of wheat varieties · 2012 · doi
Kanıt çekmecesi · bu anın dayandığı 26 bilgi
  1. Nişastanın jelleşmesi, nişasta yapısında geri dönüşsüz değişikliklerdir: taneler şişer, amiloz çözünüp taneden dışarı sızar, çift kırılma (polarize ışıkta parlama) kaybolur, viskozite değişir ve düzenli yapı düzensiz hale geçer.5
  2. Pişirme sırasında hamurun ekmek içine dönüşmesi nişasta jelleşmesi, protein denatürasyonu ve karbondioksit ile su buharının ısıl genleşmesiyle gerçekleşir.1
  3. Hamurdaki proteinlerin yaklaşık 50 °C'de denatüre olduğu, nişastanın ise yaklaşık 60 °C'de şişip çirişlendiği bildirilmiştir.6
  4. Gluten, polimerler arasındaki su için yarış ve nişasta tanelerini çevreleyen bariyer etkisi nedeniyle nişasta jelleşmesinin başlangıcını geciktirir.7
  5. Isıtmada gluten ağıyla bağlantılı, nemlenmiş nişasta jelleşir ve pıhtılaşmış glutenle birlikte ürüne yarı sert bir yapı verir.8
  6. Yüksek sıcaklıkta nişasta daha erken jelleşir; bu, kabuğun mekanik direncini artırır ve ekmek yapısının genişlemesini zorlaştırır.19
  7. Ekmek çekirdek sıcaklığı ve maruz kalma süresi yeterli bir jelleşme derecesi sağlayarak ekmek içini stabilize eder; pişirme sonunda yalnız 98 °C'lik bir çekirdek sıcaklığı iyi şekillenmiş tost ekmeği somunları sağlamıştır.4
  8. Yazarlara göre 220 °C'de ekmeğin merkezi mayanın etkisizleştiği sıcaklığa hızla ulaşır, bu yüzden yeni küçük gözenekler açılmaz; nişasta da çok hızlı jelleştiği için var olan gözenekler genişleyemez.20
  9. Bu çalışmada maksimum jelleşme sıcaklığı ile ekmek içi sertliği arasında anlamlı pozitif bir korelasyon bulunmuştur (r = 0,64, p < 0,01).21
  10. Isıtmada gluten proteinleri denatüre olur ve disülfit bağları oluşarak proteinler arasında çapraz bağlar kurulur.11
  11. Sc1 referans suşuyla yapılan pişirmede toplam SDS ile özütlenebilir protein, başlangıçtaki %92,4 değerinden 12. dakikadan sonra düşmeye başlar, %83,7'ye iner ve 24. dakikada %43,6'ya ulaşır; 12. dakikadaki düşüş 77 °C hamur sıcaklığına karşılık gelir.3
  12. Derlemeye göre, protein denatürasyonu ve nişasta jelleşmesi genellikle 60–85 °C arasında olur ve hamurun ekmek içine dönüşümüne katkı sağlar.2
  13. Buğday hamuru, su almış gluten proteinlerinin kesintisiz bir ağı ile bu ağın içine gömülü nişasta taneleri ve öteki un bileşenlerinden oluşan bir yapı olarak düşünülebilir; gluten ağı hamurun iskeletidir, öbür bileşenleri bir arada tutar, hamur stabilitesini ve ekmek hacmini etkiler.17
  14. Pişirmede nişasta jelleşmesi, doğal amilopektin kristallerinin erimesidir; pişirmeden sonra amilopektin düzensiz (amorf) haldedir.14
  15. Pişirmede CO2 salımındaki iki aşama arasındaki kesişim noktası, köpük benzeri hamur yapısının sabitlenmiş sünger benzeri ekmek yapısına dönüştüğü an olarak tanımlanır.18
  16. Isıl işlemin proteinleri açarak su sevmeyen kalıntıları açığa çıkardığı; pişirme sırasında hamurun ısıtıldığı koşullarda fenilalanin, lösin, izolösin ve valin yan zincirlerinin kurduğu hidrofobik bağların gluten protein yapısının dengelenmesine önemli katkı yapabildiği belirtilmiştir.9
  17. Gluten ağı yapısı, glutenin alt birimlerinin disülfit bağlarıyla çapraz bağlanmasıyla meydana gelen iskelet yapısıdır.10
  18. Doğal nişasta genellikle, α-(1,4) bağlarıyla bağlanmış doğrusal veya az dallanmış amiloz ile hem α-(1,4) hem de α-(1,6) bağları içeren yüksek oranda dallanmış amilopektinden oluşur.12
  19. Buğday unu ağırlıkça başlıca %70–75 nişasta, yaklaşık %14 su, %10–12 protein, %2–3 nişasta dışı polisakkarit ve %2 lipitten oluşur.13
  20. Bu çalışmada standart buğday hamurunda nişastanın çirişlenmesi ve jelleşmesi yaklaşık 45 °C civarında ilk viskozite artışını başlatmış ve jelleşmenin büyük ölçüde tamamlandığı yaklaşık 70 °C civarında en yüksek tepe viskozitesine yol açmıştır.15
  21. Artan su hacim payıyla glutenin ısıyla sertleşmesi ve nişasta jelleşmesi daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşmiş; yulaf kepekleri de buğday muadillerine kıyasla aynı davranışı göstermiştir.16
  22. Ekmek pişirmede nişasta yaklaşık 65 °C civarında jelleşir ve somun içi sıcaklığı 75 °C civarına ulaştığında fungal alfa-amilaz inaktive olur.23
  23. 90 °C'ye kadar yüksek sıcaklık koşullarında gliadin, sülfhidril-disülfit değişim mekanizması yoluyla glutenine bağlanır.22
  24. Önceki çalışmalara göre buğday hamurunda protein polimerleşmesi, protein ekstrakte edilebilirliği ölçümlerinde 65 °C veya 70 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda başlıyordu.24
  25. Bir çalışmada büyük deformasyon reolojisiyle ölçülen gluten işlevselliğinde, mayalı hamurda polimerizasyonun özellikle 70 °C üzerinde sınırlı kaldığı görülmüştür.25
  26. Bir çalışmada mayalı hamurda 80 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda ağ bağlanırlığında olağandışı bir düşüş gözlenmiş; bu sıcaklıkların üzerinde protein polimerizasyonu sınırlı kalıyor gibi görünmektedir.26